Światła nad portem – recenzja pierwszego tomu Sagi portowej Miriam Georg

 Moje refleksje z lektury książki „Światła nad portem”

Lily nie jest bohaterką, która dopiero podczas wydarzeń powieści odkrywa swoje marzenia. Ona doskonale wie, że chce czegoś więcej.

Chce pisać. Chce decydować o sobie. Chce mieć własne życie.

Problem polega na tym, że żyje w czasach, w których kobieta z jej pozycją społeczną ma przede wszystkim dobrze wyjść za mąż, prowadzić dom i nie przynosić rodzinie wstydu.

Kobiety po prostu nie są stworzone do takich rzeczy. Wasze mózgi nie są… jak by to powiedzieć… przystosowane do zajmowania się takimi sprawami. Pomijając już to, że to nie jest stosowne. Takie są po prostu fakty. Bóg tak urządził ten świat, nie ma sensu się temu sprzeciwiać.

Lily ma więc wszystko, co z zewnątrz może wyglądać jak idealne życie. Bogatą rodzinę, bezpieczeństwo, narzeczonego i przyszłość, którą ktoś już za nią zaplanował. Tyle że ta przyszłość niekoniecznie jest jej przyszłością.

Podobało mi się, że Miriam Georg nie zrobiła z Lily bezbłędnej buntowniczki. Jest naiwna. Bywa impulsywna. Czasami działa zdecydowanie zbyt szybko i dopiero później zastanawia się nad konsekwencjami.

Oto nadjeżdżała Lily. Na głowie miała zielony kapelusz z ogromnym piórem. A na dodatek.. – aż zaparło mu dech w piersiach. Czy ona postradała zmysły? Przez chwilę myślał, że ma halucynacje.

Jego córka siedziała na rowerze!

Ale ma w sobie coś, co trudno zignorować. Odwagę, ciekawość i potrzebę zrozumienia świata, który dotąd znajdował się poza jej zasięgiem.

Jej przemiana nie polega więc na tym, że nagle staje się zupełnie inną osobą. Raczej coraz wyraźniej rozumie, że nie chce żyć według scenariusza napisanego przez innych. Kto wie, może nawet zechce nosić spodnie? 

Co ty wygadujesz? Nikt tak nie myśli! Dokąd by to nas zaprowadziło? Może jeszcze chcecie pracować? I nosić spodnie?

Lily i Jo. Dwa światy

Spotkanie Lily i Jo jest jednym z najważniejszych elementów powieści.

Dzieli ich niemal wszystko. Pochodzenie, sytuacja materialna, doświadczenia i miejsce, jakie zajmują w społeczeństwie.

Jo zna Hamburg od zupełnie innej strony. Lily dopiero zaczyna go poznawać.

Ich relacja pozwala autorce pokazać, jak bardzo miejsce urodzenia może determinować ludzkie życie. To, co dla jednej osoby jest oczywistością, dla drugiej może być nieosiągalnym luksusem.

Nie chodzi jednak wyłącznie o romansową warstwę tej relacji. Znacznie ciekawsze jest obserwowanie, jak Lily dzięki Jo zaczyna patrzeć na własne życie z innej perspektywy. A Jo również musi skonfrontować się z kimś pochodzącym z zupełnie innego świata.

Hamburg jest tutaj czymś więcej niż tłem

To właśnie obraz Hamburga zrobił na mnie duże wrażenie.

Miriam Georg bardzo szczegółowo i plastycznie odtwarza miasto z końca XIX wieku. Eleganckie domy bogatych rodzin kontrastują z portem i robotniczymi dzielnicami. Piękne stroje i wystawne wnętrza sąsiadują z brudem, chorobami i biedą.

Smród rozkładu z kanałów mieszał się z dymem z niezliczonych kominów. Zaniedbane dzieci, które ledwo mogły chodzić na swoich wykoślawionych przez krzywicę nogach, bawiły się patykami i pustymi puszkami po konserwach.

Ten kontrast jest właściwie obecny przez całą powieść.

Bogaci mogą pozwolić sobie na komfort i bezpieczeństwo. Biedni często nie mają nawet dostępu do podstawowej opieki medycznej. Kobiety z wyższych sfer są ograniczane przez konwenanse, a kobiety z biedniejszych dzielnic dodatkowo przez sytuację materialną.

Hamburg żyje własnym rytmem. Jest głośny, brudny, pełen zapachów i ludzi. Autorka opisuje go bardzo obrazowo, momentami wręcz poetycko, dzięki czemu łatwo przenieść się do tej rzeczywistości.

Nie tylko historia kobiet

W powieści mocno wybrzmiewa temat emancypacji.

Kobiety nie mogą swobodnie decydować o swoim życiu. Dostęp do edukacji jest ograniczony. Nawet wykształcona kobieta może nie mieć możliwości wykonywania zawodu. Do tego dochodzą zależność od mężczyzn, społeczne konwenanse i oczekiwanie, że kobieta przede wszystkim będzie spełniać określoną rolę.

Na tym polega istota małżeństwa. Przecież nie może być odwrotnie, prawda? Wy po prostu nie rozumiecie reguł, które rządzą światem, dlatego nie potraficie zadbać o siebie.

Miriam Georg podejmuje jednak znacznie więcej tematów. Pojawia się problem ubóstwa i dostępu do medycyny, uzależnienia od opium, homoseksualizmu czy sposobu traktowania osób z niepełnosprawnościami.

Momentami miałam poczucie, że tych wątków jest trochę za dużo. Każdy z nich jest interesujący, ale ich nagromadzenie sprawia, że niektóre nie mogą wybrzmieć tak mocno, jak mogłyby w osobnej historii. Mam nadzieję, że ich rozwinięcie znajdziemy w kolejnych tomach – chociażby historię Emmy, wykształconej w Szwajcarii lekarki, której nikt nie traktuje poważnie i nie wyraża zgody na wykonywanie przez nią zawodu lekarza…